Merhaba UDSP Yabancı Dil Yeterlilik Sınavı!

Milli Eğitim Bakanlığı, liselerde uygulanan Uluslararası Diploma ve Sertifika Programları konusundaki “şık” hareketlerine bir yenisini ekleyerek, zorunlu Yabancı Dil Yeterlilik Sınavı’nı duyurdu. Sınavın uygulama kılavuzu 8 Mayıs 2026 tarihinde yayınlandı. 

Sınav isteğe bağlı. UDSP katılmayı planlamayan, YKS odaklı olarak MEB diploması alacak öğrencileri ilgilendirmiyor.

Sınav lisede UDSP tercih etmeyi planlayan öğrenciler için zorunlu.

70 puan alamayan öğrenciler UDSP seçemeyecek.

MEB bu sınavın amacının UDSP programlarının başarısını artırmak olduğunu belirtiyor.

MEB uluslararası bir müfredatın başarısını neden garantilemek istiyor?

Türkiye’de 2024-2025 yılında genel ortaöğretimdeki öğrenci sayısı  2 milyon 300 bin kişiydi. Bu sayı mesleki ve teknik liseleri, İmam Hatip ve Açık Öğretim liselerini kapsamıyor.

En çok öğrenci sayısına sahip UDSP programlarının -IB, AP, Abitur ve Matura- öğrenci sayısına baktığımızda ise, toplamın yüzde 1’ini bile bulmuyor. (%1 oran, 23,000 öğrenci demek)

Turkish IB Schools Association verilerine göre 2025-2026 eğitim öğretim yılında Türkiye’de IB sınavına giren öğrenci sayısı 2,800

Matura sadece tek okulda, Abitur ise birkaç okulda var, sayı ancak 100’lerle ifade edilebilir.

IB, Abitur ve Matura, liseler tarafından müfredat olarak uygulanması gereken programlar. Her ailenin altından kalkamayacağı maliyetler söz konusu. Programların uygulandığı devlet kurumlarının sayısı az ve öğrenci sayısı kısıtlı. Türkiye’nin her yanından öğrencilerin eşit şekilde erişebildikleri bir eğitim fırsatı olduğunu iddia edemeyiz.

AP programı, müfredat uygulamayan okullarda okuyan öğrencilerin de self-study yaparak sınavına girebildikleri, çok eşitlikçi bir program. Özel bir okula gitmeden, özel ders almadan, tamamen açık kaynaklı ücretsiz online dersleri takip eden hevesli ve başarılı bir öğrenci, bir çok AP sınavı alabilir. Yurtdışı üniversitelerden kabul şansını garantileyebilir. 

Son beş yılda, %300’e varan artışlar olduğu iddia edilen AP öğrenci sayısı hakkında College Board bir istatistik açıklamıyor. AP öğrenci sayısının IB öğrenci sayısının sayısından fazla olma olasılığı yüksek ama iki-üç katıdır diye düşünmek de anlamlı değil. 

MEB neden katılımcı sayısı genel ortaöğretimdeki öğrenci sayısının %1’ini bile bulmayan UDSP programları için her altı ayda bir yeni düzenlemeyle karşımıza çıkıyor?

MEB Ekim 2024’de UDSP programlarının sayısına kısıtlama getirmiş, hem IB hem de AP programının aynı anda uygulanmasını yasaklamıştı. Bu yönetmeliğe altı ay sonra, Şubat ayında getirilen değişiklikle, bazı sert köşeler yumuşatılmış ve dil yeterliliği konusunda bir sınav geleceğine dair ilk haber de bu yönetmelikte verilmişti.

Yine 6 ay sonra, Eylül 2025’de özel okulların AP sınavlarına sadece kendi öğrencilerini alabileceklerine dair bir karar alındı. Bu kararın resmi dayanağına ulaşmam maalesef mümkün olmadı. Ama okullar derhal bu kararı uyguladılar ve bir çok öğrencinin SAT sınavını iptal ettiler, öğrenciler planladıkları tarihte SAT’ye giremedi. College Board AP sınavları için ivedilikle bir test merkezi belirledi ve öğrencilerin 2026 AP sınavlarına kayıt olabilmelerinin yolunu açtı. Altı ay henüz geçmişti ki, Mart ayında özel okulların isterlerse dışarıdan öğrencileri AP sınavlarına alabilmelerine olanak sağlayan bir karar çıktı.

Üzerinden 6 ay geçmedeni de UDSP adaylarının MEB tarafından düzenlenecek bir dil sınavını başarmadan bu programlara katılamayacaklarını karara bağladı.

Şimdi ne olacak?

UDSP Yabancı Dil Yeterlilik Sınavı bu yıl ilk kez yapılacak. 8. Sınıflar da dahil, lise hazırlık, 9 ve 10.sınıflar katılabilecek. MEB tarafından alınan hemen her kararda bir grup öğrenci mutlaka mağdur oluyor. Bu sınavın mağduru da bu yıl 10.sınıf olan öğrenciler. Uygulama kılavuzu çıkımadan, 10. Sınıfların bu yıl kapsam dışında tutulması konuşuluyordu ama maalesef gerçekleşmedi. Hala geri adım atma olasılığı olduğunu da unutmayalım.

UDSP programlarına “haksız bir ayrıcalık” gözüyle bakanların, sosyal medya yorumlarında “madem çok biliyorlar, bu sınavı da geçiversinler” şeklindeki sığ yorumlarıyla geçiştirilemeyecek sorunlara neden olacak.

İsteğe bağlı gibi görünse de, UDSP hedefleyen 10.sınıf öğrencileri bu sınava giremezse veya geçemezse UDSP şanslarını kaybedecekler.

Abitur ve Matura yapacak öğrenciler Almanca DSDI sınavlarını zaten geçtiler. Ama bir de bu sınava girmeleri gerekecek.

Müfredatında AP olan okullar zaten bu eğitimi İngilizce veriyor. Ayrıca bir ingilizce sınavı zorunluluğu maddi ve manevi külfetten ibaret.

AP sınavlarına dışarıdan giren öğrencilerin, kendi okullarından başka okulda sınava girmeleri engellenmiş, bu öğrenciler -Eylül 2025 kararnamesi- adeta sistem dışına itilmişti. AP sınavlarına girip girmediklerini kim nasıl kontrol edebilecek? 

IB, öğrenci seçimi ile ilgili uygulamayı liselerin insiyatifine bırakıyor. Sınavın kapsamına alınıveren 2028 Mayıs IB adayları, 10.sınıfın başından itibaren okullarının iç prosedürlerini tamamlamak için canla başla çalıştılar. Tam sona geldiklerini düşündükleri bir dönemde, MEB merkezi bir dil sınavının gerekli olduğuna karar verdi. 

Sınav okullar kapandıktan sonra 4 Temmuz’da yapılacak. O tarihte yurt dışında çeşitli yaz programlarında olacak kimbilir kaç öğrenci var, bir seçim yapmak zorunda kalacaklar.

Dil yeterliliği olmasına rağmen, USDP programının diğer akademik gerekliliklerini yerine getiremeyeceği düşünülerek programa kabul edilmeyen öğrenciler bu sınavı geçerlerse ne olacak? Okullar bu öğrencileri UDSP programına almaya mecbur mu bırakılacak?